Polska dla Polaków! A lektury tylko polskich autorów!

| 2 wrz 2025  16:14 | Brak komentarzy


Szli krzycząc: Polska! Polska! (…)
Wtem Bóg z Mojżeszowego pokazał się krzaka,
Spojrzał na te krzyczące i zapytał: Jaka?
Juliusz Słowacki

Pierwsze hasło w tytule, sądząc po popularności polityków, którzy je głoszą, trafiło w gusty i głęboko nieraz skrywane kompleksy wielu rodaków. Jest zgodne z ich prostym, emocjonalnym rozumieniem patriotyzmu. Idąc „za ciosem” (przyzwyczajenie jest drugą naturą), prezydent w pierwszym orędziu poszedł jeszcze dalej. Zapowiedział, że na liście lektur będą tylko książki polskich autorów. To też brzmi ładnie i swojsko. Realizacja tego hasła może jednak napotkać pewne problemy. Weźmy Biblię. Czy napisali ją Polacy? No trudno. Skreślamy z listy lektur. Chyba że biskupi zaprotestują. Homer? Cokolwiek dobrego, by o nim napisać, nie-Polak.

Nie ma miejsca na liście lektur dla „Iliady” i „Odysei”. No to śmiało dalej. Hurtem wykreślamy z listy lektur dzieła Szekspira, Goethego, Puszkina, Tołstoja, Dostojewskiego, Dumasa, Hugo, Zoli… Uff, od razu nam lżej. Pewien kłopocik sprawia Joseph Conrad. Niby pisał po angielsku, ale Polak. Zostawić czy skreślić?

Prawdziwe kłopoty zaczną się jednak dopiero teraz. Mikołaj Rej. Niby Polak, ale heretyk. A przecież Polak i katolik to koniunkcja. Chyba trzeba wykreślić. Z drugiej strony nazywany „ojcem literatury polskiej”. To może zostawić? Z Tuwimem, Brzechwą, Leśmianem sprawa prosta – to Żydzi. Z Mickiewiczem jednak znów kłopot. Nie dość, że pisał „Litwo, ojczyzno moja”, to jeszcze mówił o sobie, że „z matki obcej”. Trzeba dokładnie sprawdzić definicje z ustaw norymberskich. Sienkiewicz? Z tatarskiej rodziny osiadłej na Żmudzi w XVI w. Potomek imigrantów (trzeba sprawdzić, czy aby legalnych, bo może nielegalnych). Czesław Miłosz? Mocno podejrzany o litewskość, a jeszcze sympatyzował w Polsce z Unią Wolności. Zostawić czy wykreślić? Konopnicka i Szymborska niby Polki, w każdym razie nic nie wiadomo o ich niepolskim pochodzeniu. Ale Konopnicka to lesbijka, a Szymborska napisała kiedyś wiersz o Stalinie. Raczej należy je wykreślić z listy autorów lektur, ale z innego paragrafu.

Chyba trzeba powołać specjalny instytut, który będzie badał procent polactwa w autorach i ich dziełach, a dopiero później podejmie się decyzję co do miejsca na liście lektur. Podejmie ją oczywiście pan prezydent, bo polskość listy lektur obiecał i zagwarantował. Nie ma takich kompetencji? Będzie miał. Zapowiedział konieczność zmiany konstytucji, wtedy taką prerogatywę mu się dopisze. Na prezydenckiej liście lektur na pewno powinna się znaleźć powieść absolutnie stuprocentowego Polaka, Tadeusza Dołęgi-Mostowicza, „Kariera Nikodema Dyzmy”. Za tę ostatnią powieść, jakże proroczą, autor powinien być dekretem prezydenta dopisany do trójki wieszczów.

Choć polska lista lektur jest ważna, sprawy „Polski dla Polaków” nie zamyka. Jeśli hasło to brać dosłownie, trzeba by z polskiej historii i kultury wykreślić wszystkich nie-Polaków. Zacznijmy od królów. Królowa Jadwiga, w dodatku święta, Węgierka francuskiego pochodzenia (a pierwszy polski święty, Wojciech, był Czechem). Jagiełło – Litwin, Batory –Węgier. Kazimierz Jagiellończyk – syn Litwina i Niemki… Nawet Piastowie w świetle najnowszych badań genetycznych wywodzą się od Piktów, a nie od swojskiego Piasta Oracza, protoplasty PSL, i przybyli na ziemie polskie prawdopodobnie z terenów dzisiejszej Szkocji. Wywodzący się z przybyszów (imigrantów, najeźdźców?) Mieszko I spłodził z Czeszką Dobrawą Bolesława Chrobrego, którego tysiąclecie koronacji niedawno obchodziliśmy. Kościuszko był potomkiem prawosławnego diaka Kostii. Piłsudski to potomek litewskiego rodu Ginetów ze Żmudzi, często mówił o sobie, że jest „upartym Litwinem”, a żeby było bardziej skomplikowanie, zapisując się na uniwersytet w Charkowie, podał ponoć narodowość białoruską.

O pisarzach już była mowa. Popatrzmy na malarzy. Pierwszy z brzegu, Jan Matejko – był synem Františka Matějki, który do Krakowa przywędrował z Czech. Pierwszy z Kossaków, Juliusz, określał się jako Rusin polonofil i pisał o sobie, że jest „Rusinem z dida pradida…”. Teodor Axentowicz był Ormianinem, a Wlastimil Hofman Czechem.

A uczeni? Wynalazcy? Zostawmy już Kopernika, ale choćby Ignacy Łukasiewicz, z pochodzenia Ormianin. Albo rzesze uczonych humanistów, aby wymienić kilku: Aleksander Brückner, kilka pokoleń Estreicherów, Alfred Tarski (Tajtelbaum). Wszyscy budowali, by posłużyć się terminem Jana Pawła II, „to duchowe dziedzictwo, któremu na imię Polska”. Czym byłaby dziś Polska, gdyby przed wiekami ktoś wpadł na pomysł, że „ma być tylko dla Polaków”? Czym by była, gdyby wykreślić z niej dorobek wszystkich, którzy przybywali tu jako uchodźcy, imigranci albo byli potomkami takich uchodźców? Co znaczy dziś „Polska dla Polaków”?

To Polska dla Bąkiewicza, rycerza o intelekcie Rocha Kowalskiego, i polityków o czysto polskich nazwiskach jak Braun lub Mentzen?

Jan Widacki
Przegląd nr 36, 1-7.09.2025

Kategoria: Felietony, Z innych stron
Tagi:

Komentarze

Pozostaw komentarz:





  • XI Zjazd Delegatów SD RP

  • Międzynarodowa Legitymacja Dziennikarska

    legitymacja Członkowie naszego stowarzyszenia mogą uzyskać legitymacje dziennikarskie (International Press Card) Międzynarodowej Federacji Dziennikarzy FIJ (IFJ), z siedzibą w Brukseli.

  • POLECAMY

  • POLECAMY

    Dziennikarz Olsztyński
    4/2025
    BEZPIEKA WIECZNIE ŻYWA Trafiamy na książkę Jacka Snopkiewicza „Bezpieka zbrodnia i kara?”, wydaną wprawdzie przed trzema laty, ale świeżością tematu zawsze aktualna. „Bezpieka” jest panoramą powstania i upadku Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, urzędu uformowanego na wzór radziecki w czasach stalinizmu.

    Więcej...

    Wojciech Chądzyński: Wrocław, jakiego nie znacie Teksty drukowane tutaj ukazywały się najpierw w latach 80. ub. wieku we wrocławskim „Słowie Polskim”, nim zostały opublikowane po raz pierwszy w formie książkowej w 2005 roku.

    Więcej ...

    Magnat prasowy, który umarł w nędzy 17 grudnia 1910 roku ukazał się w Krakowie pierwszy numer Ilustrowanego Kuryera Codziennego – najważniejszego dziennika w historii polskiej prasy. Jego twórca – pochodzący z Mielca – Marian Dąbrowski w okresie międzywojennym stał się najpotężniejszym przedsiębiorcą branży medialnej w Europie środkowej.

    Więcej ...

    Olsztyńscy dziennikarze jako pisarze Niezwykle płodni literacko okazują się członkowie Olsztyńskiego Oddziału Stowarzyszenia. W mijającym roku ukazało się sześć nowych książek autorów z tego grona. Czym mogą się pochwalić?

    Więcej ...

    Wyścig do metali rzadkich Niedawno zainstalowany w Warszawie francuski wydawca Eric Meyer (wydawnictwo o dźwięcznej nazwie Kogut) wydał na przywitanie dwie ciekawe pozycje, z których pierwszą chcemy przedstawić dzisiaj. To Wojna o metale rzadkie francuskiego publicysty Guillaume Pitrona, jak głosi podtytuł Ukryte oblicze transformacji energetycznej i cyfrowej.

    Więcej...

     

  • RADA ETYKI MEDIÓW

    Inne opinie...

  • ***

    witryna4
    To miejsce przeznaczamy na wspomnienia dziennikarzy. W ten sposób staramy się ocalić od zapomnienia to, co minęło...

    Przejdź do Witryny Dziennikarskich Wspomnień

    ***

  • PARTNERZY

    infor_logo


  • ***

  • FACEBOOK

    Dziennikarze RP

  • ARCHIWUM

  • Fundusze UE

    Komitety Monitorujące Reprezentacja Stowarzyszenia Dziennikarzy Rzeczypospolitej Polskiej jest pełnoprawny, członkiem Komitetów Monitorujących programy krajowe i programy regionalne. Aby wypełnić wszystkie wymogi postawione przed Stowarzyszeniem Dziennikarzy podajemy skład poszczególnych Komitetów Monitorujących.

    Więcej...